آنكه در پاره اى از مقدمات آن تقصير كرده باشد ، مثلا با اينكه مىتوانسته در پى تحصيل علم به وظائف دينى خود بر آيد بر نيامده باشد پس آيه شريفه شامل همه آن مواردى كه مفسرين ذكر كرده‌اند مىشود و اختصاص به يك مورد و دو مورد ندارد و اطلاعات بيش از اين را بايد در كتب فقه جستجو كرد . * ( « وَأَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْه مِنَ الْكِتابِ وَمُهَيْمِناً عَلَيْه » ) * كلمه « مهيمن » از ماده « هيمنه » گرفته شده و به طورى كه از موارد استعمال آن بر مىآيد معناى هيمنه چيزى بر چيز ديگر اين است كه آن شىء مهيمن بر آن شىء ديگر تسلط داشته باشد ، البته هر تسلطى را هيمنه نمىگويند ، بلكه هيمنه تسلط در حفظ و مراقبت آن شىء و تسلط در انواع تصرف در آن است ، و حال قرآن كه خداى تعالى در اين آيه در مقام توصيف آن است نسبت به ساير كتب آسمانى همين حال است ، چون خداى تعالى در جاى ديگر قرآن فرموده كه قرآن « تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ » - « بيانگر هر چيزى مىباشد » است ، آرى قرآن از كتب آسمانى آنچه كه جنبه زير بنا و ريشه دارد و قابل تغيير نيست گرفته و آنچه از فروع كه قابل نسخ بوده و مىبايد نسخ شود نسخ كرده ، چون اگر نسخ نمىكرد آن احكام احكامى بود كه در مرور زمان دست تحول ، خود به خود آن را از بين مىبرد و به شكلى كه متناسب با حال بشر و كمك كار او در صراط ترقى و تكامل باشد در مىآورد ، لذا مىبينيم كه خداى تعالى در وصف قرآن مىفرمايد : « إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ » « 1 » ، و نيز فرموده : « ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها » « 2 » ، و نيز فرموده : « الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَه مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِي التَّوْراةِ وَالإِنْجِيلِ ، يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ ، وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ ، وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالأَغْلالَ الَّتِي كانَتْ عَلَيْهِمْ ، فَالَّذِينَ آمَنُوا بِه وَعَزَّرُوه وَنَصَرُوه وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَه ، أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ » « 3 » .

--> ( 1 ) اين قرآن بشر را به راه و هدفى هدايت مىكند كه استوارترين راه و هدف است ، و هيچيك از احكامش دستخوش فرسودگى و كهنه گى نمىشود . « سوره اسراء ، آيه 9 » . ( 2 ) ما هيچ آيتى را نسخ نمىكنيم مگر آنكه مثل آن و يا بهتر از آن را مىآوريم . « سوره بقره ، آيه 106 » . ( 3 ) كسانى كه پيروى مىكنند آن پيامبر درس نخوانده اى را كه نامش را در كتب آسمانى قبل يعنى در تورات و انجيل ديده بودند و هم اكنون نيز مىبينند ، پيامبرى كه آنان را به هر كار نيك امر و از هر كار زشت نهى مىكند ، هر پاكيزه اى را برايشان حلال و هر پليدى را بر آنان حرام مىكند و احكام دست و پا گيرى كه بر دوششان سنگينى مىكرد لغو و بى اعتبار مىسازد ، كسانى كه به وى ايمان مىآورند و احترامش را دارند و ياريش مىكنند ، و آن نورى كه با وى هست دنبال روى مىنمايند ، اين چنين كسان آرى تنها اين چنين كسانى رستگارانند . « سوره اعراف ، آيه 157 » .